Rymarzowie z Podkarpacia i ich uprawy
Joanna i Jacek Rymarzowie mieszkają i pola uprawne mają na Podkarpaciu, w malowniczym, pofałdowanym terenie podgórskim, w najczystszym regionie Polski. Uprawiają warzywa i zboża starodawne, zachowane od pradawnych czasów, kiedy nie znano genetycznego modyfikowania.
Ze zbożami prozdrowotnymi mają wieloletnie doświadczenie, od 2015 roku stosują je w żywieniu, a od 2020 roku uprawiają je. Uprawom Rymarzów nie zagrażają deszcze, gdyż ich pola leżą na nasłonecznionych stokach. Nigdy nie skazili ich randapami, glifosatami itp. truciznami, a nasłonecznione stoki zapewniają naturalne dojrzewanie.
Skaliste gleby podkarpackie są mniej urodzajne od lessowych sandomierskich. Mimo to, dzięki rozsądnemu płodozmianowi oraz starannie zaplanowanym terminom siewu i zbiorów, Rymarzowie uzyskują wydajność wyższą od średniej. Ich sukces stanowi mocny kontrargument dla zwolenników nawozów sztucznych i chemicznych oprysków.
Dla konsumentów ważna jest czystość Rymarzowych plonów, jednakże równie ważnym, choć mało znanym faktem jest to, iż rośliny rosnące w trudniejszych warunkach (skaliste podłoże) są bogatsze w enzymy, a przez to zdrowsze. Ten aspekt wymaga podkreślenia, gdyż powszechne jest hołdowanie większym ziarnom, gęstszym kłosom, wyższym plonom, mimo iż uzyskiwane jest to kosztem zdrowia.
Czym są orkisz i płaskurka Rymarzów z Podkarpacia
Orkisz i płaskurka Rymarzów z Podkarpacia to prastare zboża o potężnej mocy prozdrowotnej, cenione od starożytności. Rymarzowie uprawiają je, a zebrane ziarna przetwarzają na mąkę (mielenie), kaszę (rozdrabnianie lub polerowanie) i płatki (walcowanie).
Jak powstają podkarpackie mąki, kasze i płatki
Rymarzowie zebrane ziarna obłuszczają i część mielą na mąki, a część polerują lub rozdrabniają na kasze. Niewielką ilość rozwalcowują na płatki. Ziarna obłuszczają w młynie w Izdebkach na nowoczesnej maszynie, zaprojektowanej i wykonanej specjalnie do tego celu. Podczas obłuszczania ziarenka pachną domowym chlebem, jaki pamiętamy z dzieciństwa i tańczą ruchem pętelkowym, podobnym do wirującego, mistycznego tańca derwiszów. Obserwowanie tańca ziarenek i wdychanie ich zapachu jest przeżyciem niemal mistycznym.
Obłuszczone ziarna mielone są na mąkę naprzemiennie w dwóch młynach – małym, rzemieślniczym w Jasienicy Rosielnej i dużym, nowoczesnym w Izdebkach.
Część obłuszczonych ziaren przeznaczona jest na kasze i płatki. Jacek z żoną albo córką zawożą je do kaszarni w Gierlachowie koło Sandomierza. Tam kasze powstają na dwa sposoby:
I – polerowanie ziaren – tzw. pęczak,
II – rozdrabnianie ziaren – kasza gruba, średnia, drobna i drobniutka (jak manna).
Niewielka część ziaren rozwalcowywana jest na płatki, podobne do popularnych owsianych.
Młyn w Jasienicy Rosielnej
Młyn w Jasienicy Rosielnej (zarejestrowany jako Młyn Usługowy Michał Gargasz) to rzemieślniczy zakład na Podkarpaciu, w powiecie brzozowskim, gminie Jasienica Rosielna. Rzemiosło tam kultywowane jest od 1947 roku, a usługi przemiału zbóż świadczy czwarte już pokolenie. Produkowane tam mąki powstają naturalnie, bez dodawania polepszających chemikaliów.
Młyn ten specjalizuje się w mieleniu tradycyjnych, dawnych i rzadziej spotykanych gatunków zbóż o wysokich walorach odżywczych – orkisz, płaskurka, samopsza, żyto krzyca. Produkty z tego młyna cieszą się uznaniem miłośników domowych wypieków w całym kraju.
Młyn w Izdebkach
Młyn w Izdebkach (działający jako Firma Produkcyjno Handlowo Usługowa TS. SAN Tomasz Szela) to nowoczesny, ale zakorzeniony w tradycji zakład przetwórstwa zbożowego na Podkarpaciu, w gminie Nozdrzec, w powiecie brzozowskim, funkcjonujący na rynku od 2002 roku.
Młyn ten skupuje ziarna wyłącznie od polskich rolników i specjalizuje się w produkcji wysokiej jakości mąk, otrąb, kasz, bez chemikaliów, polepszaczy. Słynie z przerobu i oferty pradawnych oraz ekologicznych odmian zbóż (orkisz[1], płaskurka, samopsza…).
Młyn ten ma laboratorium do oceny jakości ziarna i specjalistyczne maszyny do obłuskiwania pierwotnych ziaren z twardych plewek. Świadczy usługi przemiału powierzonych ziaren z zachowaniem czystości dostarczonego surowca.
Kaszarnia w Gierlachowie
Kaszarnia Śrutownia Wiesława Wójtowicza w Gierlachowie to ceniony, rzemieślniczy zakład przetwórstwa zbożowego w województwie świętokrzyskim, w gminie Dwikozy, blisko Sandomierza. Obsługiwała rolników z sandomierskiego, mazowieckiego i podkarpackiego. Pan Wiesław jest trzecim pokoleniem młynarzy przerabiających czyste ziarna na różne rodzaje kasz i śrutę.
Urządzenia gierlachowskiej kaszarni pozwalały na obróbkę zarówno poprzez łamanie ziaren na sypkie kasze, jak i polerowanie ziaren w celu uzyskania wysokiej jakości pęczaku. Zakład pana Wójtowicza w Gierlachowie był kluczowym punktem na mapie tradycyjnego przetwórstwa dla rolników i konsumentów z kilku województw i nawet najodleglejszych regionów Polski. Z końcem roku 2026 maszyny i urządzenia gierlachowskiej kaszarni mają być sprzedane. Nabywca korzystał z usług tej kaszarni. Zachwycony jakością uzyskiwanych kasz i niezawodnością dawnych maszyn zapragnął je mieć tylko dla siebie i zapowiedział, że nie będzie świadczył usług. Czy to zła wiadomość? Nie dla wszystkich, bowiem Rymarzowie starają się o własne maszyny i wkrótce kasze będą produkować sami w swoim gospodarstwie. Kasze Rymarzów zachowają dotychczasowy standard.
„Orkiszowa” kontra „z orkiszu” – czy to ważne jak nazywasz
Kasz i mąk z podkarpackiego gospodarstwa Joanny i Jacka Rymarzów nie nazywamy „orkiszowa” i staramy się unikać tego nieścisłego i wprowadzającego w błąd przymiotnika. Nazywamy je zgodnie z prawdą kasza z orkiszu, mąka z orkiszu, płatki z orkiszu. To bardzo ważne rozróżnienie, ponieważ pod nazwą „orkiszowa” sprzedawane są wyroby z pszenic z wbudowanym w nie genem orkiszu. Pszenice zawierające gen orkiszu nazywane są „orkiszowymi”, mimo iż są to zmodyfikowane hybrydy, tworzone dla zwiększania wydajności nawet kosztem zdrowia.
Przemysłowcy powszechnie i nagminnie manipulują nazwami, a zwodzeni konsumenci płacą pogarszaniem zdrowia, dyskomfortem fizycznym i psychicznym, oraz przedwczesną śmiercią.
Aspekt zdrowotny
Spożywanie genetycznie modyfikowanych hybryd skutkuje stanami zapalnymi, chorobami, wyniszczaniem organizmu, skracaniem życia.
Zastąpienie przemysłowych produktów z genetycznie modyfikowanych hybryd podkarpackimi z pradawnego orkiszu i/lub pradawnej płaskurki poprawia stan zdrowia natychmiast. Od pierwszego dnia wprowadzonych zmian zauważamy poprawę samopoczucia, w tydzień skóra staje się jedwabista, włosy przestają wypadać, paznokcie przestają się łamać, stajemy się odporni. U dzieci uszkodzonych wstrzykiwanymi im konglomeratami trucizn (podstępnie nazywanych „szczepionkami”), jadanie kasz z orkiszu sprawia, że stają się samodzielne i zaczynają interesować się otoczeniem.
Czy orkisz przeżywa renesans
Tu i ówdzie słyszymy, że orkisz przeżywa renesans, jednakże orkisz, płaskurkę, samopszę, krzycę, pszenicę kamut uprawiają miłośnicy, koneserzy. To nie uprawa orkiszu przeżywa renesans, lecz słowa „orkiszowa” i „orkiszowe” są nadużywane dla łatwiejszego sprzedawania trujących hybryd pszenicznych. Te wykorzystywane podstępnie nazwy powtarzane są bezmyślnie na zasadzie mody. Uważaj na nie, bo „orkiszowe” mąki, płatki, chleby zazwyczaj wykonywane są nie z orkiszu, lecz ze znacznie tańszych genetycznie modyfikowanych hybryd pszenicy.
Przemysłowcy i handlowcy zazwyczaj wybierają produkty tańsze, a że cena wynika głównie z wydajności, więc rozpowszechniane są te z modyfikowanych hybryd.
Pradawny orkisz wyparła łatwiejsza w uprawie pszenica, a następnie jej modyfikanty, nazywane: pszenica zwyczajna (Triticum aestivum), pszenica karłowata (Triticum compactum), pszenica karłowa (Triticum sphaerococcum), wychodowany w Polsce Rokosz[2] i wiele innych.
Destrukcyjne działanie pszenicznych modyfikantów
Destrukcyjne działanie pszenicznych modyfikantów jest największe spośród wszystkich współczesnych zagrożeń. Współczesne pszenice to bezwartościowy balast, który truje, wychładza, zaśluzowuje, zaflegmia i stanowi podłoże dla przeróżnych pasożytów.
Pradawny orkisz ma znaczny potencjał odżywczy, a przy tym rozgrzewa i osusza, co w naszym klimacie jest szczególnie ważne. Jeśli do codziennego jadłospisu włączysz kasze i płatki z pradawnego orkiszu większość chorób i dolegliwości samoczynnie zaniknie.
Jak odróżnić prawdziwy orkisz od modyfikowanych hybryd
Różnica między pszenicą a orkiszem jest wyraźna:
Kłosy pradawnego orkiszu (Triticum spelta) są dłuższe, smuklejsze, luźniejsze, płaskie.
Ziarna orkiszu są mocno zamknięte w twardych plewach, a segmenty kłosa układają się naprzemiennie (zygzakowato). Kłosy często lekko zwieszają się ku dołowi.
Kłosy pszenicy zwyczajnej (Triticum aestivum) są krótsze, bardziej zwarte, grube, gęste.
Ziarna pszenicy osadzone są blisko siebie, przez co kłos ma kształt cylindryczny lub czworoboczny i sprawia wrażenie napęczniałego.
Odrzucaj marketingowe opisy. Patrz na cechy botaniczne. Poznając historyczne źródła zauważysz kluczowe cechy odmiany Schwabenkorn.
Współczesna kategoryzacja na konkretne odmiany botaniczne to efekt XX-wiecznych badań i rekonstrukcji prowadzonych głównie w Niemczech i Austrii, a nie bezpośrednich zapisów z epoki.
Dlaczego Schwabenkorn to absolutna czołówka i dlaczego go unikano?
Odmiana Schwabenkorn to jedna z najstarszych, genetycznie czystych i niemodyfikowanych odmian orkiszu. Przez masowych producentów pomijana z powodów ekonomicznych:
– trudny omłot – ziarno Schwabenkorn jest zamknięte w twardej, grubej łusce. Kombajny nie radzą sobie z jego oczyszczeniem i ranią ziarno. Wymaga specjalistycznych maszyn obłuskujących.
– niska wydajność z hektara – daje znacznie mniejszy plon niż odmiany hybrydowe, a także mniej niż popularny Oberkulmer Rotkorn.
Wyjątkowe zalety orkiszu Schwabenkorn
Trudniejszy w obróbce Szwabenkorn ma potężną zaletę – gruba łuska chroni ziarno przed opadami radioaktywnymi i chemicznymi, toksynami, grzybami, zanieczyszczeniami z powietrza i deszczu. W zamian za trudniejszą uprawę i mniejszą wydajność Schwabenkorn zapewnia najwyższą stabilność biologiczną, ogromną ilość rodanidu – naturalnego czynnika odpornościowego, oraz czysty, nienaruszony profil glutenu, który nie wywołuje alergii jak współczesne pszenice i ich hybrydy.
Co wybierać, czego unikać
Szukając wyrobów z prawdziwego orkiszu szukaj na opakowaniu składu i nazwy odmiany. Jeśli producent podaje tylko ogólny napis „mąka orkiszowa” – z dużym prawdopodobieństwem jest to hybryda skrzyżowana z pszenicą zwyczajną, karłowatą, inną hybrydą.
Prastare i czyste odmiany orkiszu, wolne od współczesnych krzyżówek z pszenicą
Schwabenkorn – najmniej wydajna, najtrudniejsza w obłuszczaniu, ale najodporniejsza naturalnie i najbogatsza w składniki odżywcze.
Oberkulmer Rotkorn – czysta odmiana selekcji szwajcarskiej, stabilna i bezpieczna.
Roter Tiroler (Czerwony Tyrolski) – bardzo stara, czysta odmiana alpejska.
Ostro – tradycyjna odmiana o wysokiej czystości biologicznej.
Uwaga na Frankenkorn
Czasem plasowany wśród odmian czystych, jednakże jest hybrydą z genami pszenicy.
Popularne hybrydy pszeniczne
Odmiany nowoczesne, stworzone w celu łatwiejszego obłuskiwania i wyższych plonów, przez co zatraciły pierwotne właściwości: Rouquin, Hercule, Albin, Cosmos, Hubel, Lueg… To przykład tylko tych, o których wiemy, ale praktyki modyfikowania trwają i nie sposób nadążyć za wersjami uzyskiwanych klonów.
Klucz do zakupu prawdziwego orkiszu
Unikaj produktów anonimowych. Transparentny producent dba o czystą uprawę trudnego w obróbce Schwabenkorna z dumą umieści tę nazwę na froncie opakowania. Zwracaj uwagę na:
Nazwę odmiany na etykiecie – wyraźnie wskazana: Schwabenkorn, Roter Tiroler, Oberkulmer, czy brak nazwy, tylko ogólne hasło „orkiszowe”.
Cenę produktu – wysoka, ze względu na koszt obłuskiwania i mały plon, czy niska, zbliżona do ceny zwykłej mąki pszennej.
Strukturę ciasta – ciasto mniej elastyczne, trudniej wyrasta (delikatny gluten), czy dobrze wyrasta, zachowuje się jak zwykła mąka pszenna.
Źródło – młyny rzemieślnicze i gospodarstwa pasjonatów, czy dyskonty, markety, korporacje.
Właściwości i wartości odżywcze
Kasza z orkiszu wyróżnia się bogatym profilem mikroskładników. Stanowi doskonałe źródło:
- wysokiej jakości białka – zawiera go więcej niż tradycyjna pszenica, w tym cenne aminokwasy egzogenne;
- błonnika pokarmowego – wspiera prawidłową pracę jelit i zapewnia uczucie sytości na długo;
- witamin z grupy B – kluczowych dla układu nerwowego i metabolizmu;
- minerałów – żelaza, magnezu, cynku, miedzi, potasu…
Walory prozdrowotne
Regularne spożywanie kasz z orkiszu wnosi szerokie korzyści dla organizmu:
- Wzmocnienie odporności – ziarna orkiszu zawierają rodanid – naturalny czynnik wzmacniający odporność.
- Wsparcie układu krążenia – obecne w ziarnach orkiszu nienasycone kwasy tłuszczowe i błonnik pomagają regulować poziom cholesterolu w krwi.
- Regulacja cukru – orkisz ma niższy od pszenic indeks glikemiczny, a to zapobiega gwałtownym skokom poziomu glukozy.
- Poprawa trawienia – ziarna orkiszu wspomagają perystaltykę jelit, zapobiegają zaparciom, są pożywką dla dobrych bakterii jelitowych.
Przewaga nad innymi pokarmami
Dlaczego kasza z orkiszu wygrywa z popularnymi produktami zbożowymi?
| Cecha | Kasza z orkiszu | Zwykła pszenica / biały ryż |
| Naturalność ziarna | Orkisz ma mocną łuskę, która chroni ziarno przed zanieczyszczeniami i pestycydami. |
Bardziej podatna na modyfikacje i intensywne opryski chemiczne. |
| Strawność | Gluten w orkiszu jest lepiej rozpuszczalny w wodzie i łatwiej przyswajalny przez ludzki organizm. | Gluten bywa ciężkostrawny i częściej wywołuje nadwrażliwość. |
| Energia | Złożone węglowodany uwalniają energię stopniowo, eliminując nagłe zmęczenie. | Produkty z białej mąki dają szybki, ale krótkotrwały zastrzyk energii. |
Podsumowanie
Kasza z orkiszu to idealny wybór dla sportowców, osób na diecie redukcyjnej, dzieci, młodzieży, staruszków, każdego, kto chce zadbać o swoje zdrowie od wewnątrz. Mając delikatny, lekko orzechowy smak świetnie sprawdza się zarówno w daniach wytrawnych (kaszotto[3], dodatek do gulaszów), jak i na słodko (orkiszanka[4] z owocami).
Przykłady potraw z kasz z orkiszu
Kaszą z orkiszu można zastępować każdą inną kaszę, a także ryż, ziemniaki, kluski, makarony, pieczywa. Zastąpienie kaszy jęczmiennej kaszą z orkiszu nada krupnikowi głęboki aromat i sprawi, że będzie treściwszy i prozdrowotny.
Podane tu kilka przepisów to tylko przykład do pokazania wszechstronności zastosowań orkiszu. Zachęcamy do własnych modyfikacji dotychczas stosowanego menu, co niewątpliwie poprawi stan zdrowia.
Krupnik prozdrowotny z orkiszu
Składniki:
- 100 g grubej kaszy z orkiszu
- 1,5 litra bulionu warzywnego
- 2 średnie ziemniaki, marchewka, pietruszka, kawałek selera
- 100 g świeżych leśnych grzybów (lub pieczarek)
- kilka liści laurowych, kilka ziarn ziela angielskiego, sól kamienna, pieprz
- świeży koper lub natka pietruszki do posypania
Przygotowanie:
Marchew, pietruszkę, seler zetrzyj na tarce o grubych oczkach, a ziemniaki pokrój w kostkę. Grzyby pokrój w plasterki.
Do garnka z gotującym się bulionem wrzuć liście laurowe, ziele angielskie i przepłukaną na sicie grubą kaszę z orkiszu. Gotuj na małym ogniu przez 15 minut.
Dodaj przygotowane warzywa, ziemniaki i grzyby. Całość gotuj pod przykryciem przez kolejne 15-20 minut, aż kasza i ziemniaki będą całkowicie miękkie.
Dopraw zupę solą i świeżo mielonym pieprzem. Podawaj z koperkiem.
Ziarna orkiszu z warzywami
Znakomity, jednogarnkowy zamiennik dla ryżu i ziemniaków do drugiego dania.
Składniki:
- półtorej szklanki ziaren orkiszu lub grubej kaszy z orkiszu
- por – tylko biała część, dwie marchewki, łodyga selera naciowego
- dwie łyżki masła klarowanego lub oliwy
- trzy szklanki bulionu warzywnego lub wody
- szczypta przypraw do wyboru: tymianek, imbir, oregano, sól kamienna, pieprz (czarny, kolorowy, ziołowy)
Przygotowanie:
Wypłukane ziarna orkiszu mocz w wodzie kilka godzin (najlepiej przez noc), po czym odcedź.
W głębokim rondlu rozgrzej masło lub oliwę. Wrzuć pokrojone w talarki pora i marchewkę, pokrojony w kostkę seler naciowy. Duś kilka minut mieszając.
Dodaj namoczone ziarna orkiszu i praż dwie minuty mieszając.
Zalej gorącym bulionem i dodaj przyprawy. Doprowadź do wrzenia, zmniejsz ogień do minimum, przykryj i gotuj na wolnym ogniu aż ziarno wchłonie płyn (około 50-60 minut).
Rozgrzewająca orkiszanka z owocami i orzechami
Zdrowsza od owsianki. Ma niski indeks glikemiczny, zapewnia energię na stabilnym poziomie.
Składniki:
- pół szklanki kaszy z orkiszu (drobnej lub średniej)
- szklanka mleka (krowie, migdałowe), pół szklanki wody
- jabłko lub garść borówek (rodzynek)
- łyżeczka miodu lub syropu klonowego
- szczypta cynamonu cejlońskiego
- garść posiekanych orzechów lub migdałów
Przygotowanie:
Kaszę przepłucz zimną wodą. Zagotuj wodę z mlekiem. Wsyp kaszę i zmniejsz ogień. Przykryj.
Gotuj pod przykryciem na małym ogniu około 20-25 minut, od czasu do czasu mieszając, aż kasza wchłonie płyn i zmięknie.
Przełóż do miseczki. Podaj z pokrojonym jabłkiem (lub ulubionymi owocami), posyp cynamonem, orzechami i polej miodem.
Kaszotto z pomidorami i papryką
Sycące, jednogarnkowe danie obiadowe, pełne śródziemnomorskich smaków.
Składniki:
- 150 g kaszy z orkiszu
- 35 dkg pomidorów pokrajanych (lub 1 puszka)
- czerwona papryka, duża cebula, 3 ząbki czosnku
- pół litra bulionu warzywnego
- łyżka masła klarowanego lub oliwy
- przyprawy: łyżeczka słodkiej papryki, pół łyżeczki pieprzu ziołowego, sól kamienna
- ewentualnie: parmezan lub feta do posypania na koniec
Przygotowanie:
W głębokiej patelni lub garnku z grubym dnem rozgrzej tłuszcz. Zeszklij posiekaną cebulę, dodaj przeciśnięty przez praskę czosnek.
Dodaj pokrojoną w kostkę czerwoną paprykę i smaż razem 3 minuty. Wsyp suchą kaszę lub ziarno orkiszu i smaż chwilę z warzywami, aż ziarna dobrze pokryją się tłuszczem.
Dolewaj bulion partiami, czekając, aż kasza wchłonie płyn. Gotuj ok. 20 minut.
Gdy kasza będzie prawie miękka, dodaj pomidory świeże (lub z puszki wraz z zalewą) oraz przyprawy. Duś całość bez przykrycia jeszcze 5-7 minut, aż sos zgęstnieje.
Można posypać serem.
Sałatka z kaszy i suszonych pomidorów
Idealna propozycja na wynos, do pracy, na kolację. Można jeść na ciepło, jak i na zimno.
Składniki:
- szklanka ugotowanej kaszy z orkiszu
- sześć kawałków suszonych pomidorów z zalewy oliwnej
- garść świeżego szpinaku lub rukoli
- pół kostki sera feta lub mozzarelli (pokrojonej w kostkę)
- dwie łyżki prażonych nasion słonecznika lub dyni
- Sos: dwie łyżki oliwy ze słoiczka po pomidorach, łyżeczka soku z cytryny, odrobina pieprzu
Przygotowanie:
Do miski wsyp ugotowaną i ostudzoną kaszę.
Suszone pomidory pokrój w paski, a szpinak lub rukolę umyj, osusz (szpinak rozdrobnij).
Dodaj warzywa i pokrojony ser do miski z kaszą.
Polej oliwą wymieszaną z sokiem z cytryny i pieprzem.
Wymieszaj delikatnie i posyp uprażonymi na suchej patelni ziarenkami.
Pożywna sałatka z ziaren orkiszu i fasoli
Ziarna orkiszu mają cudowną, jędrną strukturę. To danie to białkowo-błonnikowa bomba. Dobre na drugie śniadanie i na obiad.
Składniki:
- szklanka całych ziaren orkiszu
- puszka fasoli lub podobna ilość ugotowanej
- dwa pomidory, ogórek, czerwona cebula, pęczek świeżej natki pietruszki
Sos: 3 łyżki oliwy z oliwek, 1 łyżka domowego octu owocowego, 1 ząbek czosnku, sól kamienna, pieprz (czarny, kolorowy, ziołowy)
Przygotowanie:
Ziarna orkiszu zalej wodą i mocz przez całą noc. Rano odcedź, przepłucz, zalej świeżą wodą w proporcji 1 : 2 i gotuj pod przykryciem na małym ogniu około 40-45 minut, do miękkości. Odcedź i ostudź.
Ogórka, cebulę i pomidory pokrój w drobną kostkę, pietruszkę posiekaj.
W dużej misce połącz ostudzony orkisz, opłukaną fasolę i warzywa.
Składniki sosu wymieszaj, polej sałatkę, dopraw do smaku i odstaw na 15 minut do lodówki.
Pieczywo z orkiszu
Pieczywa w Polsce jada się najwięcej spośród wszystkich krajów świata. Niech więc to będzie pieczywo służące zdrowiu. Można je modyfikować dodatkami pod kątem indywidualnych upodobań smakowych, ale zmieniając podstawowe składniki na prozdrowotne zauważymy zdrowienie już od pierwszego dnia wprowadzonych zmian.
Odrzucaj przemysłowe mąki pszeniczne, zastępuje je mąkami z pradawnego orkiszu lub płaskurki.
Wodę z rur i plastikowych butli zastępuj wodą ze zdrowego źródła.
Sól przemysłową z bromem[5], trującymi przeciwzbrylaczami (żelazocyjanek potasu E536[6], żelazocyjanek sodu E535, żelazocyjanek wapnia E538) i innymi truciznami zastępuj solą kamienną (pozyskiwaną bezpośrednio z kopalni).
Z prozdrowotnych składników możemy mieć prozdrowotną żywność. Z trujących składników będzie trująca, niezależnie jakbyśmy te składniki nazywali.
Podkarpacki chlebek Joanny i Jacka Rymarzów
Składniki:
- 80 dag mąki z orkiszu lub płaskurki
- 2,5 dag drożdży
- 600 ml czystej ciepłej wody, najlepiej ze źródła
- łyżeczka cukru, łyżeczka soli kamiennej z kopalni w Kłodawie
- ziarna według upodobań: kminku, dyni, słonecznika, czarnuszki…
Przygotowanie:
Wszystkie składniki wymieszaj w misce. Miskę szczelnie przykryj i wstaw do lodówki na noc.
Następnego dnia ciasto wyrób na stolnicy, uformuj bochen i zostaw do wyrośnięcia na około godzinę.
Wyrośnięty bochen przełóż do żaroodpornego naczynia, przykryj i wstaw do piekarnika nagrzanego do 220° C.
Po 30 minutach odkryj i piecz jeszcze 30 minut.
Podkarpackie proziaki puszyste placuszki lub bułeczki na sodzie
Nazwa pochodzi od dawnego określenia sody oczyszczonej – „prozy”. Robi się je szybko, gdyż nie wymagają drożdży ani długiego wyrastania, spulchnia je reakcja sody z kwaśnym nabiałem.
Składniki:
- pół kg mąki z orkiszu
- ćwierć litra kefiru lub maślanki
- trzy łyżki sera białego
- jajko
- płaska łyżeczka sody
- Opcjonalnie pół łyżeczki cukru, szczypta soli, łyżka oleju
Przygotowanie:
W dużej misce dokładnie wymieszaj mąkę z orkiszu, sodę, sól, cukier. Do suchych składników wlej maślankę, kefir lub zsiadłe mleko. Jeśli używasz, dodaj teraz jajko oraz olej. Całość wstępnie wymieszaj.
Przełóż masę na stolnicę oprószoną mąką. Krótko zagnieć miękkie, elastyczne i lekko klejące się ciasto. Nie gnieć zbyt długo i nie dosypuj za dużo mąki – aby proziaki po upieczeniu były puszyste.
Rozwałkuj lub rozgnieć ciasto dłońmi na grubość około 1 cm. Wykrawaj okrągłe bułeczki lub kwadraty. Pozostaw na około 5 minut, aby lekko podrosły.
– NA PATELNI (Tradycyjnie): Rozgrzej suchą patelnię (najlepiej żeliwną lub z grubym dnem) na średnim ogniu. Smaż proziaki bez tłuszczu około 3-4 minuty z każdej strony, aż wyraźnie urosną i zarumienią się.
– W PIEKARNIKU: Układaj placki na blaszce wyłożonej papierem do pieczenia. Piecz w piekarniku nagrzanym do 180-190 stopni C. przez około 15-20 minut (do zrumienienia).
Wskazówka dotycząca podania:
Po zdjęciu z patelni przełóż proziaki do miski i przykryj na kilka minut czystą ściereczką kuchenną – dzięki temu zmiękną. Najlepiej smakują jeszcze ciepłe, posmarowane masłem (najlepiej czosnkowym), z twarożkiem albo miodem lub dżemem.
Naleśniki z mąki z orkiszu
Składniki:
- dwie szklanki mąki z orkiszu
- dwie szklanki mleka
- dwa jajka
- pół szklanki wody mineralnej gazowanej
- szczypta soli kamiennej
Przygotowanie:
Połącz składniki roztrzepując by nie było grudek. Smaż na rozgrzanej patelni (najlepiej na smalcu).
Podaj z czym chcesz, ale wypróbuj nadzienie z pokrzyw. Przepis na farsz z pokrzyw i wiele potraw z wykorzystaniem pokrzyw znajdziesz w naszej książce „Zielona apteka. Chwasty warte naszej miłości”.
Certyfikat jakości i prozdrowotności
Jakość ziaren z podkarpackiego gospodarstwa Joanny i Jacka Rymarzów była wielokrotnie badana w laboratorium młyna TS. SAN w Izdebkach. Do tej pory nikomu nie udało się uzyskać lepszych parametrów. Rekomendacje podkarpackich mąk, kasz i płatków z gospodarstwa Joanny i Jacka Rymarzów znajdziesz w internetowej witrynie ambasadorzdrowia.pl.
Ambasador Zdrowia Władysław Edward Kostkowski wraz z rodziną produkty z pradawnych prozdrowotnych zbóż z gospodarstwa Joanny i Jacka Rymarzów stosuje i promuje od początku ich uprawiania i potwierdza najwyższą jakość i walory prozdrowotne.
Wiele cennych informacji o wartościach pradawnych zbóż orkiszu i płaskurki oraz prozdrowotnych wyrobach Rymarzów z Podkarpacia znajdziesz w książce „Brzuch ma rozum” oraz witrynie: www.ambasadorzdrowia.pl.
Podkarpackie mąki, kasze, płatki z gospodarstwa Rymarzów
zamówić można telefonując pod numer 660 687 228
[1] odmiany Rotkorn Oberkulmer.
[2] Triticum aestivum subsp. spelta cv. Rokosz, lub w uproszczonym zapisie gatunkowym: Triticum spelta cv. Rokosz.
[3] Kaszotto to polska potrawa jednogarnkowa inspirowana włoskim risotto, w której zamiast ryżu wykorzystuje się kaszę.
[4] Orkiszanka to potrawa śniadaniowa będąca odpowiednikiem tradycyjnej owsianki, w której zamiast płatków owsianych wykorzystuje się Płatki z orkiszu lub kaszę z orkiszu.
[5] Wiedza o dodawaniu bromu do żywności dla żołnierzy w celu hamowania chuci jest powszechna, ale trzeba wiedzieć, że brom ma wiele destrukcyjnych właściwości. Jedną z tragicznych konsekwencji związków bromu w mąkach i pieczywie jest blokowanie przyswajania jodu. Jodu wszyscy mamy zbyt mało, więc należy go chronić. Tymczasem brom wybija jego resztki i stąd tyle chorób tarczycy, niepłodności, nowotworów, chorób nazywanych cywilizacyjnymi…
[6] Żelazocyjanki w połączeniu z kwasem solnym w żołądku wydziela trujący cyjanowodór.

